آخرین مطالب:  

آزار جنسی در ایران – آرزو فاخری

اؤیرنجی سسی: آزار جنسی در ایران یکی از مشکلات جدی اجتماعی محسوب می‌شود که تاکنون اقدام قابل‌توجهی در کاهش و یا رفع این مشکل از سوی نهادهای اجتماعی و دولتی انجام نگرفته است. بر اساس آمار رسمی که از سوی دستگاه‌های دولتی ارائه‌شده، سالیانه هزاران نفر در ایران مورد آزار جنسی قرار می‌گیرند. در این نوشته که در شماره ششم نشریه دانشجویی فرهنگ در دانشگاه شهید مدنی تبریز منتشرشده است به بررسی و تعریف انواع آزار جنسی پرداخته و قوانین ایران و جهان در رابطه با آزار جنسی را بررسی می‌کند.

تعریف آزار جنسی

آزار جنسی عملی است با ماهیت جنسی که در آن فرد یا افرادی با آزار و آسیب به شخصیت خواستار دریافت توجه جنسی می‌شود. این آزارها می‌تواند از طریق ترساندن، بهره‌گیری ناخواسته، اجبار و تحقیر جنسی باشد. به‌طورکلی هرگونه رفتاری با ماهیت جنسی که بدون رضایت و توافق طرف مقابل انجام شود در رده‌ی آزار جنسی قرار می‌گیرد. منظور از آزار جنسی صرفاً شامل تجاوز جنسی نمی‌شود. بلکه تجاوز جنسی یکی از انواع آزار جنسی هست.

 

انواع آزار جنسی

آزار جنسی کلامی: شوخی‌ها و طنزهای جنسی، گفتن داستان‌های جنسی، پرسش در مورد زندگی شخصی و جنسی، کنایه‌های جنسی در گفتار، اظهارنظر جنسی در مورد ظاهر و لباس و زیبایی، ارائه پیشنهاد با دعوت به رابطه جنسی ناخواسته، توصیف و تمجید و قربان-صدقه رفتن، متلک‌های زننده و …

آزار جنسی جسمی: لمس کردن نامناسب بدن، نوازش کردن، نزدیک شدن زیاد به زن، گرفتن دست‌ها، برخورد جنسی به‌زور (تجاوز)

آزار جنسی غیرکلامی: نگاه‌های هیز و شهوت‌آلود، چشم‌چرانی، چشمک زدن، نشان دادن تصاویر نامناسب جنسی، نگاه خیره (معنی‌دار)

 

مثال‌هایی از آزار جنسی در محیط‌های بسته و کاری

  • فردی که به دلیل داشتن پست و مقام بالاتر به کارمند به‌طور تلویحی می‌فهماند که برای حفظ شغلش باید با او ارتباط داشته باشد.
  • سخنان تحقیرآمیز همکار درباره مشتریان زن
  • جوک‌های جنسیتی که در محل کار و در جمع تعریف می‌شوند.
  • لمس یا نیشگون گرفتن همکار زن توسط همکاران مرد در محیط کاری
  • همکاران مردی که با عبارات تحقیرآمیز یا جنسی درباره همکاران زن صحبت می‌کنند.
  • نوشتن کلمات و عبارات جنسی روی تابلوی اعلانات
  • ارسال ایمیل‌هایی با مضمون جوک‌های جنسی به همکاران زن

فرد آزاردهنده در محیط کار می‌تواند سرپرست، مدیر یا همکار قربانی باشد. در کشورهای خارجی یک کارفرما حتی ممکن است به خاطر آزار فردی که کارمند او نیست (مانند یک فروشنده یا مشتری) مقصر شناخته شود.

 

شرایط آزار جنسی

  • فرد آزاردهنده ممکن است زن یا مرد باشد. فرد مورد آزار قرارگرفته نیز می‌تواند زن، مرد یا کودک باشد.

در برخی جوامع مردسالار آزار جنسی زنان به‌اندازه‌ای تثبیت‌شده است که بیشتر زنان آن جامعه در طول زندگی خود قربانی آزار جنسی شده‌اند.

آزار جنسی می‌تواند در شرایط مختلفی اتفاق بیفتد. اغلب و نه همیشه آزاردهنده در موضعی از قدرت نسبت به قربانی (به علت اختلافات سنی، موقعیت اجتماعی، سیاسی، آموزشی یا کاری) قرار دارد.

 

آیا آزاردهنده جنسی همیشه غریبه است؟!

آزاردهنده می‌تواند هرکسی باشد. مثلاً همکار، والدین یا قیم قانونی، خویشاوند، معلم، استاد، همسایه، راننده سرویس کودکان، دوست یا غریبه و …

فرد آزاردیده صرفاً همان قربانی نیست. بلکه اگر فردی شاهد آزار جنسی نیز بوده و یا آن را شنیده و این رفتار بر او تأثیر منفی گذاشته است نیز آزاردیده به شمار می‌آید. مکانی که در آن آزار جنسی رخ می‌دهد می‌تواند شامل خانه، مدرسه، دانشگاه، اداره، محل کار و غیره باشد.

 

عوارض آزار جنسی بر قربانیان

عوارض آزار جنسی بر آزاردیده معمولاً به‌صورت روحی و جسمی نمود پیدا می‌کند. تبعات روحی این عمل می‌تواند به شکل تنش دوری و ترس از اجتماع، کاهش اعتمادبه‌نفس، افسردگی، بی‌اعتمادی به انسان‌ها، دروغ‌گویی، ایجاد حس تنفر از اطرافیان باشد. از مشکلات جسمی می‌توان به ایجاد مشکل در غذا خوردن، خوابیدن و اختلال در سلامتی اشاره کرد. از عوارض مهم دیگر آزار و خشونت جنسی، ویرانی زندگی قربانیان برای سال‌های بسیار و شاید تمام عمر خواهند بود. چون این اتفاق وحشتناک به بزهکاری، خودکشی و خودآزاری فرد منجر می‌شود.

 

گزارش آزار جنسی در ایران

متأسفانه بسیاری از افرادی که با آزار جنسی مواجه می‌شوند به اسم حفظ آبرو از آزاردهنده شکایت نمی‌کنند. خانواده‌ها کمتر اجازه می‌دهند که کسی از آزار جنسی فرد خانواده‌شان مطلع شود و تصمیم می‌گیرند خودشان موضوع را حل‌وفصل کنند. مردم ما دوست ندارند حتی ارگان‌های دولتی مانند اورژانس اجتماعی هم در این زمینه مداخله کند. بیشتر این عکس‌العمل‌ها با این موضوعات به سنت زن‌ستیز و باورهای قدیمی و سنتی ما برمی‌گردد. در ایران معمولاً تعرض‌های این‌چنینی به دلیل سکوت فرد آزاردیده و خانواده‌هایشان باگذشت زمان به مهم‌ترین عامل پابرجایی این «سکوت» فراموشی سپرده می‌شود و مطمئناً همین آزارهاست. این سکوت به سلاحی قدرتمند برای متجاوز تبدیل‌شده است. سکوت و شرمندگی در برابر خشونت و تجاوز، به معنای قبول عامل و پذیرش تقصیر است و صدماتی به‌مراتب عمیق‌تر و جبران‌ناپذیر از خود خشونت به همراه دارد.

کودک‌آزاری و قربانیان معصوم در ایران متأسفانه ۱۱٫۲% موارد آسیب‌های اجتماعی گزارش‌شده به مراکز سیار اورژانس اجتماعی و ۸% موارد گزارش‌شده به خط تلفنی ۱۲۳ را کودک‌آزاری‌ها تشکیل می‌دهند. ۲٫۳% موارد گزارش‌شده کودک‌آزاری به خط تلفن ۱۲۳ مربوط به کودک‌آزاری‌های جنسی بوده است.

 

شماره تلفن گزارش آزار جنسی: ۱۲۳

تجاوز خشونت‌آمیز تفاوتی با قتل نفس ندارد و حتی از آن بدتر است. بسیاری معتقدند با توجه به اثرات سوء و مخرب روحی که تجاوز به همراه دارد، باید آن را جنایت علیه بشریت اعلام کنند و مجازات این‌گونه جرائم باید جزو شدیدترین قوانین موجود باشد. البته در کنار برخورد قانونی، باید ریشه‌های اجتماعی را هم به‌صورت دقیق و بدون تابو بررسی و به سمت حل آن گام برداشت. برای این کار باید به قربانی اجازه داده شود تا بی‌واهمه از جنایتی که به او واردشده، سخن بگوید. محیط نباید به‌گونه‌ای باشد که قربانی خود را مجرم بشمارد. افکار و عقاید برخی نشئت‌گرفته از سنت‌های خشن و قومی است. خوشبختانه امروزه بسیاری از جوانان دیدگاه‌های روشن‌تری دارند و قربانیان تجاوز را مجرم نمی‌شمارند و آمادگی روحی آن را دارند که با این جرائم برخورد کنند. بهترین واکنش خانواده بعد از شنیدن تعرض به یکی از اعضای خانواده این است که شکایت کنند. با شکایت نکردن در ظاهر آبرو حفظ می‌شود، اما در عوض خانواده اخلاق خود را از دست می‌دهد. نخستین آموزش آن است که خانواده‌ها فرزندان خود را از این خطرات و وجود این افراد آگاه کنند.

جامعه مدنی در قالب نخبگان خود باید جنبش‌هایی را برای دفاع از قربانیان تشکیل دهد که بدون هیچ نوع پرده‌پوشی درباره جنایات جنسی سخن بگویند.

 

قوانین کشور سوئد در برخورد با موضوع آزار جنسی

برخورد سیستم‌های قضایی کشورها با این موضوع متفاوت است. اگر در سوئد زنی علیه همسر خود شکایت کند که در طول یک سال قبل، برخلاف رضایتش با او رابطه جنسی برقرار کرده، این را نوعی تجاوز جنسی ثبت می‌کنند و زن می‌تواند به دادگاه شکایت کند. این به معنی ثبت حدود ۵۰ مورد «پرونده جداگانه تجاوز» در جدول آماری این کشور خواهد بود. این در حالی است که اگر آن زن در بسیاری از دیگر نقاط دنیا و ازجمله ایران زندگی کند امکان شکایت از شوهر خود را نخواهد داشت چون در قوانین آن کشورها اساساً «تجاوز همسر» به رسمیت شناخته‌نشده است.

یکی دیگر از ویژگی‌های قوانین سوئد تعریف بسیار گسترده تجاوز جنسی در مقایسه با اغلب کشورهای دیگر جهان است. به‌عنوان نمونه مطابق قوانین این کشور، اگر با فردی که مثلاً به علت مستی، مصرف دارو یا خواب‌آلودگی در حالت «اعلام رضایت آگاهانه» نیست رابطه جنسی برقرار شود، این فرد بعداً می‌تواند شخصی که با او رابطه برقرار کرده را به تجاوز متهم کند.

به‌طوری کلی وقتی موضوع برخورد پلیس یا سایر نهادهای مسئول با پرونده‌های تجاوز مطرح باشد تفاوت میان سوئد و دیگر کشورها چشمگیر است. به‌عنوان نمونه در سوئد شاکیان پرونده‌های تجاوز هراسی از هزینه شکایت خود ندارند. درحالی‌که در اغلب مناطق جهان این شکایت‌ها به «رفتن آبروی» قربانی منجر می‌شود یا او را در معرض انتقام‌جویی قرار می‌دهد.

 

قوانین مربوط به آزار جنسی در جهان

در برخی از کشورها مثلاً در آلمان از سال ۱۹۶۹ میلادی آزاردهنده اگر بیش از ۲۵ سال سن داشته باشد با نظر کمیسیون پزشکی با استفاده از دارو عقیم می‌شود.

در فرانسه مجازات آزار جنسی دو سال زندانی و ۳۰ هزار یورو جریمه نقدی یا ۳ سال حبس و ۴۵ هزار یورو جریمه نقدی است. در آمریکا برای آزار جنسی مجازات سنگینی در نظر گرفته‌شده است. گاه تا حبس ابد هم می‌رسد. جریمه نقدی ارتکاب چنین جرمی ۲۵ هزار دلار است.

 

قوانین مربوط به آزار جنسی در ایران

در قوانین کیفری ایران تنها ماده ۶۴۰ قانون مجازات اسلامی (فصل هجدهم تحت عنوان جرائم ضد عفت و اخلاق عمومی) به‌طورکلی دعام مقررشده است که: هرکس نوشته یا طرح نقاشی تصاویر مطبوعات اعلانات علائم فیلم نوار سینما و یا به‌طورکلی هر چیزی که عفت و اخلاق عمومی را جریحه‌دار کند برای تجارت و توزیع نگه دارد و به حبس از ۳ ماه تا یک سال و جزای نقدی از یک‌میلیون و یا پانصد هزار ریال تا شش میلیون ریال و تا ۷۴ ضربه شلاق یا به یک یا دو مجازات مذکور خواهد شد. در این ماده‌قانون هیچ اشاره و تأکید خاصی نسبت به موضوع آزار جنسی و کودکان و آسیب‌های روحی و روانی آن در جهت حمایت بیشتر از آن‌ها به عمل نیامده است و به نظر می‌رسد که قانون‌گذار کیفری باید به آسیب‌پذیری بیشتر اطفال و طفل بودن آسیب‌های جبران‌ناپذیر آزارهای جنسی را از علل مشدد جرم قرار دهد و به جرم انگاری خاصی برای اطفال در این زمینه اقدام کند.

 

اقدامات لازم برای پیشگیری

مؤثرترین سلاح علیه آزار جنسی، پیشگیری است. آزار جنسی خودبه‌خود ناپدید نمی‌شود. درواقع، عدم رسیدگی به این مشکل به‌احتمال بیشتر آزار را تشدید کرده و به‌مرورزمان رهایی از آن دشوارتر می‌گردد.

بار مسئولیت پیشگیری از آزار جنسی بر دوش کارفرماست. به‌عنوان یک کارفرما، شما مسئول هستید تا محیط کاری را عاری از آزار جنسی نگاه‌دارید. این وظیفه قانونی شماست، اما همچنین برای یک کسب‌وکار خوب هم لازم است. اگر بگذارید آزار جنسی در محیط کاری شما شیوع یابد، به خاطر روحیه خراب کارمندان، بهره‌وری پایین و دعاوی حقوقی، بهای گرانی خواهید پرداخت.

در آمریکا، کانادا و برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، کارفرمایان مسئول هستند تا برای کارمندان خود یک محیط کاری عاری از تبعیض و آزار فراهم آورند؛ بنابراین، قانون کارفرمایان را موظف می‌سازد تا آزار در محیط کاری را پیشگیری کرده و با آن برخورد کنند. اگر کارفرما اقدامات لازم برای پیشگیری و برخورد با آزار را انجام ندهد، او می‌تواند به جهت آزاری که رخ می‌دهد مقصر شناخته شود، حتی اگر از وجود این آزار بی‌خبر باشد. در آمریکا به‌خصوص، معیار جامعی برای تشخیص قصور کارفرما در ارتکاب یک کارمند به آزار جنسی تهیه‌شده است. اغلب راهبردها و طرح‌های موفق در پیشگیری از آزار جنسی مستلزم دخالت دادن تمامی افراد مربوطه و داشتن یک بیانیه روشن هستند. این بیانیه باید منعکس‌کننده تعهد واقعی تمامی اعضای سازمان باشد تا اهمیت مبارزه علیه آزار جنسی در محیط کاری به رسمیت شناخته شود. این کار معمولاً با یک سیاست‌گذاری مکتوب (دستورالعمل) همراه است.

 

——-

برگرفته از کانال تلگرامی کانون های شعر_ادب و فرهنگ_اندیشه دانشگاه شهید مدنی تبریز

اشتراک گذاری

هیچ‌یک از پروژه‌های احیاء دریاچه اورمیه وارد چرخه بهره‌برداری نشد

تخریب کامل زیباترین بندر دریاچه اورمیه + تصاویر

مطالب مرتبط

دیدگاه خود را ثبت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.