آخرین مطالب:  

اشتباهات محاسباتی بارزانی در برگزاری رفراندوم استقلال

اؤیرنجی سسی: نه همه‌پرسی کردها بخشی از تاریخ «گذشته» شد، طوری که حیدر العبادی نخست‌وزیر عراق می‌گوید و نه خسارت کردها در کرکوک تنها یک «ناکامی» بود طوری که مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق می‌گوید بلکه آنچه در کرکوک رخ داد، شکست به‌تمام‌معنای کلمه برای بارزانی بود.

پروژه کردها را نمی‌توان با حکومتی فرقه‌گرا که ستون فقرات‌اش را شبه‌نظامیان «حشد الشعبی» وابسته به سپاه پاسداران تشکیل می‌دهد، متوقف کرد. آنچه روند استقلال‌طلبی کردها را متوقف می‌کند، برپایی نظامی سکولار، دمکراتیک، در چارچوب یک دولت مدنی است که تمام شهروندانش بدون در نظر گرفتن قوم و دین و مذهب در سایه حاکمیت قانون از حقوقی برابر برخوردار باشند.

اما درعین‌حال نمی‌توان اشتباه محاسبات بارزانی و خطای او را در زمان‌بندی برگزاری رفراندوم استقلال توجیه کرد. وی بدون در نظر گرفتن شرایط و واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بر اجرای آن اصرار ورزید.

بارزانی در آستانه برگزاری همه‌پرسی طی سخنانی گفت که درباره تعیین مرزهای منطقه کردستان با دولت مرکزی عراق مذاکره خواهد کرد. این سخن برای عراقی‌ها خیلی دیر بود و در حقیقت بارزانی با همه تجربه سیاسی‌اش اهمیت و ارزش کرکوک برای دولت بغداد را نشناخته و پیچیدگی و عواقب ملحق کردن این شهر به رفراندوم کردستان را نادیده گرفت.

برای سیاستمداری در سطح مسعود بارزانی پذیرفتنی نیست که این واقعیت را نادیده بگیرد که انضمام کرکوک با ذخایر نفتی و تنوع قومی (ترکمان، عرب، کرد) آن به رفراندوم استقلال کردستان چه پیامدهایی برای کردستان خواهد داشت.

به‌موازات این محاسبات غلط، رئیس اقلیم کردستان واکنش ایران و ترکیه را نیز دست‌کم گرفته و به نقش آمریکا و مخالفت علنی واشنگتن در برابر برگزاری رفراندوم باوجود حمایت اسرائیل، نیز اهمیت نداد.

درنهایت ایران که تا حد زیادی با ترکیه درزمینهٔ منع تأسیس یک دولت کرد به توافق رسیده بود، توانست ضربه سنگینی به طرح استقلال اقلیم کردستان که به نفت کرکوک متکی است وارد کند.

از دست دادن کرکوک به این سادگی از سوی کردها به‌هیچ‌وجه قابل پیش‌بینی نبود چنانکه انتظار نمی‌رفت ایالات‌متحده چنین موضع بی‌طرفانه‌ای در قبال نزاع کردها با دولت مرکزی بغداد اتخاذ کند. شکی نیست که موضع آمریکا تا حد زیادی موجب تضعیف رویکرد سیاسی مسعود بارزانی شد.

علاوه بر همه این عوامل، سرزنش و ملامت دیگری که بر رئیس اقلیم کردستان وارد است این است که او حتی جبهه داخلی خود یعنی جبهه سیاسی کردها را محکم و منسجم نکرده بود و دیدگاه کردها نسبت به همه‌پرسی حداقل در توافق بر روی شرایط زمانی، دیدگاه واحدی نبود و اختلاف دیدگاه در جبهه داخلی نیز هنوز ادامه دارد. این اختلاف عمیق میان کردها باوجود توافق کلی درباره آرمان تشکیل دولت مستقل کرد، یک اختلاف ریشه‌ای و مزمن است و با مرگ جلال طالبانی هم که خروجش از حزب دمکرات کردستان و تشکیل اتحادیه میهنی کردستان اولین عامل دو جریانی شدن جنبش سیاسی کردها بود، این دودستگی پایان نیافت. هنوز هم یک تمایز، درواقع یک‌دو دستگی میان اربیل و سلیمانیه وجود دارد.

مسعود بارزانی نتوانست مانند پدرش به‌عنوان یگانه رهبر کردهای عراق عرض‌اندام کند حتی در زمان بیماری جلال طالبانی و پس از مرگ او هم نخواهد توانست، به‌ویژه آنکه برخی‌ هنوز حساب‌های قدیمی با او دارند و خواهان تسویه‌حساب هستند. این شخصیت‌ها با مسعود بارزانی دیدگاه‌های متفاوتی داشته و حرفی برای گفتن دارند که نباید بارزانی آن‌ها را نادیده بگیرد. در میان این شخصیت‌های قرص و محکم علاوه بر خانم هیرو، همسر مرحوم جلال طالبانی که نفوذ زیادی بر قشر بزرگی از کردها دارد، باید از برهم صالح نام برد که هم عرب‌ها او را دوست دارند و هم کردها و پیش‌تر پست‌های مهمی در دولت مرکزی عراق یا در اقلیم کردستان داشته است.

روشن بود که تهران برگ‌های زیادی برای بازی در قمار جدایی کردستان داشت و توانست در وقت مناسب آن برگ‌ها را به کار بگیرد. ازجمله ابزارهای تهران شبه‌نظامیان فرقه‌ای مسلح وابسته به سپاه مانند «حشد الشعبی» است که امروز ستون فقرات ساختار نظامی بغداد را تشکیل می‌دهد.

عراق هنوز در برابر سلطه‌جویی و تسلط کامل رژیم ایران دست‌وپا می‌زند و از خود مقاومت نشان می‌دهد. ابزار دخالت‌های ایران در عراق تنها به مرکز و جنوب این کشور محدود نمی‌شود بلکه با بروز اختلاف‌های قدیمی اربیل- سلیمانیه و دودستگی میان کردها که رنگ قبیله‌ای و سیاسی دارد، به شمال عراق یعنی کردستان نیز گسترش‌یافته است.

*منبع : روزنامه العرب
*نویسنده: خیرالله خیرالله تحلیلگر لبنانی

اشتراک گذاری

بازداشت مژگان صیامی توسط نیروهای امنیتی ایران

نیروگاه هسته‌ای متسامور ارمنستان باید تعطیل شود

مطالب مرتبط

دیدگاه خود را ثبت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.