آخرین مطالب:  

بابک شاهد-نقدی بر مطالب ویژه‌نامه «آزربایجان-کوردستان» نشریه کودار

اؤیرنجی سسی به نقل از پایگاه خبری آرازنیوز، نشریه اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کودار ارگان تشکل جامعه‌ی دموکراتیک و آزاد شرق کوردستان شماره پنجم خود را به‌ویژه نامه‌ای تحت عنوان «آزربایجان-کوردستان» اختصاص داده و نوشتارهایی حول محور لزوم همگرایی میان نیروهای چپ آزربایجان و کوردستان منتشر نموده است.

مطالعه نوشتارهای مندرج در این ویژه‌نامه بیانگر آن است که تلاش نگارندگان برای ایجاد بستری با رویکرد همگرایی میان نیروهای چپ آزربایجان و کوردستان چندان صداقت لازم را دارا نبوده و ادبیات و راهکارهای پیشنهادی این افراد نه‌تنها با نگرش کلی حاکم بر حرکت ملی آزربایجان جنوبی در تضاد است بلکه دارای تضادهای بنیادین با ادبیات و خاستگاه فکری جریان چپ فعال در فضای روشنفکری آزربایجان نیز می‌باشد.

نکته‌ای که در وهله نخست بیانگر عدم صمیمیت نوشتارها می‌باشد تأکید مجدانه بر لفظ آذری به‌عنوان هویت تورکان آزربایجان جنوبی می‌باشد. مطالعه‌ی گذرای خواست‌های مدنی و هویتی جریان‌های گوناگون در بطن جامعه‌ی آزربایجان جنوبی نشانگر آن است که تمامی نیروهایی فعال در بطن جامعه آزربایجان جنوبی که در بسیاری از موارد نیز دارای اختلافات بنیادین با یکدیگر می‌باشند در مخالفت با آذری نامیده شدن تورکان آزربایجان جنوبی متفق‌القول می‌باشند و نظریه آذری بودن تورکان آزربایجان جنوبی را دسیسه آشکار همان فاشیسمی می‌دانند که نشریه کودار در جای‌جای مطالب خود به شکایت از حضور آن در سیستم حکومتی و جامعه ایران پرداخته است.

تأکید جریان‌های گوناگون موجود در بطن آزربایجان جنوبی بر تورک بودن آزربایجانیان چنان آشکار است که در تظاهرات، تجمعات و اعتراضات خیابانی گوناگونی که در سال‌های اخیر در شهرهای آزربایجان روی‌داده است شعار “هارای هارای من تورکم” از سوی صدها هزار نفر سر داده‌شده و بن‌مایه‌ی خواست‌های مدنی آزربایجانیان رسمی شدن زبان تورکی در ایران و تدریس آن در مدارس می‌باشد. تأکید خواست رسمی شدن زبان تورکی در ایران از سوی تورکان آزربایجان جنوبی چنان حالتی فراگیر به خود گرفته است که رئیس‌جمهور رژیم فاشیستی جمهوری اسلامی ایران دکتر حسن روحانی نیز جهت جلب آرای تورکان آزربایجان جنوبی با آگاهی از حساسیت عمومی به لفظ آذری برخلاف میل باطنی خویش از لفظ تورکان استفاده می‌نماید. به نظر نگارنده نخستین نقد جدی که می‌توان بر مطالب این نشریه وارد دانست تأکید مجدانه این نشریه بر آذری نامیدن تورکان آزربایجان جنوبی علیرغم آگاهی از حساسیت تورکان بدین لفظ می‌باشد و اگر از این حساسیت نیز آگاه نمی‌باشند بیانگر آن است که متأسفانه هیچ‌گونه شناختی از جامعه‌ی آزربایجان جنوبی ندارند و تلاش برای تحلیل خواست‌های این جامعه در نوشتارهایی که منتشر نموده‌اند تلاشی بدون پشتوانه آگاهی است. چونانکه تنها مطالعه‌ی آثار مرحوم صمد بهرنگی که از تصویر وی به‌عنوان طرح روی جلد نشریه خود استفاده کرده‌اند کافی است که درک نمایند آذری نامیدن آزربایجانیان توهینی است که مرحوم بهرنگی از نخستین معترضان بدین توهین بوده است.

دومین نقد جدی که بر رویکرد کلی این نشریه می‌توان وارد دانست استفاده مکرر از جغرافیایی تحت عنوان شرق کوردستان و عدم حتی یک‌باره از جغرافیایی به نام آزربایجان جنوبی می‌باشد. هنگامی‌که یک تشکل از لفظ شرق کوردستان استفاده می‌کند آگاهانه سعی در القای این امر دارد که کوردستان یک واحد یکپارچه است که این تشکل تنها به مسائل قسمت‌های شرقی آن می‌پردازد و عدم استفاده از لفظ جغرافیای آزربایجان جنوبی با توجه به گستره وسیع استفاده‌ی عمومی از این لفظ در ادبیات سیاسی آزربایجانیان که نخستین مطرح کنندگان آن نیز نیروهای چپ آزربایجانی در دهه‌های گذشته بودند و پیش‌قراولان آن نیز شاعران چپ آزربایجان جنوبی محسوب می‌شوند نشانگر عدم صداقت نگارندگان مطالب می‌باشد چنانکه بسیاری از سطور این مجله برای خواننده‌ای از آزربایجان جنوبی نه‌تنها حس همگرایی را ایجاد نمی‌کند بلکه تابلویی از تلاش ناشیانه برای ایجاد واگرایی به تصویر می‌کشد.

به‌عنوان نمونه ریوار آبدانان در مقاله‌ی خود بانام “کنفدرالیسم دموکراتیک هم‌آوایی تازه‌ی کورد و آذری” در خصوص وضعیت استحاله‌ی فرهنگی آزربایجانیان در صفحه ۱۴ ویژه‌نامه چنین می‌نویسد:

«آذری‌ها در ایران، تورکیه و دیگر مناطقی که پراکنش جمعیتی دارند در حال استحاله شدن فرهنگی، سیاسی و اجتماعی هستند. هویتشان با خطر نابودی دست‌وپنجه نرم می‌کند.»

هم‌طراز دانستن استحاله فرهنگی تورکان آزربایجان جنوبی در ایران و تورکیه تنها تراوشات بیمارگونه ذهنی تورک ستیز می‌باشد که نه‌تنها هیچ‌گونه اعتقادی به محکوم نمودن استحاله فرهنگی آزربایجانیان ندارد بلکه از فرصت به‌دست‌آمده نیز استفاده کرده و علیه هویت تورکی به‌عنوان شاکله‌ی اصلی هویت آزربایجانیان حمله می‌کند. چنانکه در ادامه مقاله و در صفحه ۱۵ ویژه‌نامه به نام برابری بر امری تأکید می‌کند که مهم‌ترین نقطه‌ی افتراق و واگرایی میان دو ملت است و به‌جای آنکه به نام همگرایی حقیقت مطلب را ادا نماید اورمیه، ماکو و سلماس را شهرهای کوردنشین بیان کرده که می‌تواند میهن آزربایجانیان ساکن در آن نیز تلقی شود. یعنی همان ادبیاتی که کشورهای میزبان اقلیت‌های گوناگون به دید منت بر زبان می‌رانند. چونانکه ریوار آبدانان در این خصوص چنین نوشته است: “نقده، اورمیه، ماکو و سلماس به‌اندازه‌ای که میهن کوردهاست، به همان اندازه میهن آذری‌ها هم هست.” همین نگارنده وقتی در ادامه بحث به تبیین کنفدرالیسم مدنظر خود می‌پردازد حالت عینی بحث خود را تنها شهر اورمیه بیان می‌دارد و خواستار تعیین تکلیف این شهر می‌باشد. یعنی شهری که اکثریت تورک و اقلیت کورد دارد. بهتر بود ریوار آبدانان حالت عینی مثال خود را مهاباد و یا دیگر شهرهایی بیان دارد که طرفداران تشکل ایشان آن شهرها را جز لاینفک کوردستان می‌دانند و حاضر به بحث در باب سرنوشت تورکان ساکن در آن شهرها که درصد جمعیتی‌شان بسی بیشتر از درصد جمعیتی کوردها در شهر اورمیه می‌باشد نیستند.

همین رویکرد کوردستان دانستن شهرهای آزربایجان در نوشتار دوم این ویژه‌نامه به قلم آقای فؤاد بریتان با عنوان “رویکرد هویت مدار کودار و آزربایجان” نیز مشاهده می‌گردد. آقای بریتان در صفحه ۲۷ این ویژه‌نامه وقتی از لزوم کنفدرالیسم دموکراتیک خویش صحبت می‌کند این جملات را بیان می‌کند: “به‌طور مثال در شهرها و مناطقی از کوردستان نظیر اورمیه، ماکو، خوی و سلماس (متشکل از کورد، آذری، آشوری و ارمنی)، قروه، بیجار و نقده (کورد و آذری) و دیگر مناطقی که بافت جمعیتی آن‌ها ترکیبی از کورد و دیگر ملیت‌هاست، مناسب‌ترین راهکار برای همزیستی این خلق‌ها برقراری نظام کنفدرالیسم دموکراتیک است.” کوردستان دانستن شهرهایی که آقای بریتان سعی در ارائه راه‌حل برای آن‌ها دارند همان مشکل اصلی حرکت ملی آزربایجان جنوبی با جنبش کوردی است که بستر تقابل‌های احتمالی آتی در منطقه را از هم‌اکنون آماده نموده‌اند.

در مقاله سوم ویژه‌نامه آقای زاگرس مانی طی مقاله‌ای با عنوان “ناسیونالیسم، آزربایجان و کوردستان” بر موردی صحه گذارده‌اند که سخن اصلی حرکت ملی آزربایجان جنوبی در خصوص مناطقی می‌باشد که فعالین جنبش کوردی آن مناطق را جز نقشه کوردستان بزرگ قلمداد می‌نمایند اما تأویل‌های ایشان بسان همفکرانشان نه‌تنها راه‌حلی ارائه نمی‌کند بلکه از چارچوب کلاسیک ذهنیت تاریخی جنبش کوردی نیز فراتر نمی‌رود. ایشان بخش اعظم مقاله‌ی خود را به ارائه تعریف کلاسیک ملت-دولت و تعاریف کلی موجود در دانشنامه‌ها اختصاص می‌دهد و سپس به‌جای اشاره به نقصان‌های موجود در تبلور عینی این تعاریف درصحنه حیات سیاسی و اجتماعی موجود در ایران به محکوم نمودن سیر ملت-دولت سازی در تورکیه پرداخته و راه‌حل نجات منطقه را رهنمودهای عبدالله اوجالان بیان می‌کند. علاوه بر این‌که ذهنیت عبدالله اوجالان و طرفداران وی اصلی‌ترین کنش را در تورک ستیزی و دشمنی با آزربایجانیان شکل داده است جملات پایانی نوشتارشان به‌جای طرح واقعی مسئله به فرافکنی و پاک کردن صورت مسئله با تمسک به جملاتی کلی می‌پردازد. ایشان در بخش پایان نوشتارشان بیان می‌دارند که : ” در این میان دولت مرکزی ایران و برخی از مزدوران محلی با طرح مسائل انحرافی و پوسیده‌ای همچون پان کوردیسم و پان تورکیسم خواستار ایجاد تشنج و درگیری در میان آن‌ها می‌باشند.”

به نظر نگارنده آقای مانی بر نکته‌ی درستی اشاره‌کرده‌اند که هم‌اکنون دولت مرکزی از جو به وجود آمده در راستای نیات پانفارسیستی خود استفاده می‌کند اما مطالعه تاریخ معاصر منطقه نشان می‌دهد که علیرغم گذشتهای جنبش‌های آزربایجان محور جنبش کوردی تجربه تاریخی ناگواری را برای منطقه رقم‌زده است. مطالعه تاریخ یک‌صد ساله اخیر بیانگر این واقعیت است که در تمامی بزنگاه‌های تاریخی که دولت مرکزی ایران دچار ضعف شده است جنبش‌های کوردی به‌جای آنکه انرژی خود را صرف رهایی انسان کورد نمایند تصرف مناطق تورک نشین با تمسک به اندیشه سلاح و خشونت را رجحان بر رهایی خویش قرار داده‌اند. حافظه تاریخی آزربایجان جنوبی بنا به مصائبی که در یک‌صد سال گذشته از سوی اسماعیل سیمیتکو، شیخ عبیدالله، حزب دموکرات، حزب کومله و پژاک به خود دیده است دیگر اطمینان کافی به سخنان پیش‌قراولان جنبش کوردی را از دست داده است. چراکه مدت‌زمان زیادی نمی‌گذرد از آن روزی که تورکان آزربایجان جنوبی به رهبری آیت‌الله شریعتمداری علیه استبداد تهران قیام کردند و حزب دموکرات کوردستان، احزاب چپ و حزب توده با صدور بیانیه‌ای اعلان داشتند که قیام آزربایجانیان قیامی آمریکایی علیه انقلاب توده‌ای آیت‌الله خمینی است و نه‌تنها تبریز را در قیام علیه استبداد تهران تنها گذاشتند بلکه آشکارا در کنار تهرانی قرار گرفتند که بعدها فرزندان خود را به جوخه‌های اعدام سپرد. آقای مانی نباید فراموش کرد که متأسفانه علاوه بر استبداد تهران زیاده‌خواهی‌های خون‌آلود همفکران شما نیز کم از دسیسه‌های مزدوران محلی نداشته است. چونانکه مطالعه نوشتارهای دیگر این ویژه‌نامه نیز بیانگر آن است که ذهنیت دوستان شما جغرافیای آزربایجان جنوبی را شرق کوردستانی بیان می‌کند که در آن تورک‌ها ساکن نبوده و آذری‌هایی ساکن هستند که دل درگرو جنبش کوردی-آذری داده‌اند. حال‌آنکه واقعیت منطقه چیز دیگری است و تا زمانی که این ذهنیت زیاده‌خواه شما و همفکرانتان تضاد آشکار خویش را با حقیقت جاری در منطقه حل ننماید و اگر تنها با سرهم کردن جملاتی با بنیان فکری استوار بر تراوشات ذهنی نظریه‌پردازان پانفارسیسم، به ارائه راه‌حل بپردازد روان جمعی تورکان آزربایجان جنوبی تحت تأثیر شعارهای کلی قرار نمی‌گیرد و ترجیح می‌دهد که حقانیت خویش را با مبارزه‌ای مبتنی بر خویشتن حقیقی خود ابراز نماید.

بابک شاهد- سردبیر سایت خبری-تحلیلی آرازنیوز

اشتراک گذاری

به هوش باشیم، “نیروهای دموکراتیک ایران” درراه است!

سیامک میرزایی در اعتراض به اقدامات غیرقانونی نیروهای اطلاعاتی اعتصاب غذا کرد

مطالب مرتبط

دیدگاه خود را ثبت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.