اؤیرنجی سسی: اولوسچولوق سؤیلمینده ان اؤنملی قاوراملاردان بیری میللی کیملیک قاورامی دیر. میللی کیملیک قاورامی نین نئجه تانیملانماسی میللی حرکت لرین ماهیتین آنلاتیر. اؤیرنجی سسی دوشرگه سی مختلیف میللی فعاللار ایله بو قاورام حاقدا و اونون قورامسال تمل لری اوزه ره مختلیف مصاحیبه لر آپاریب دیر. الیمیزه چاتان ایلک مصاحیبه سایین توغرول بی آتابایین یانیتلاری دیر.

 طوغرول آتابای ۱۹۷۶-نجی ایلده گونئی آذربایجانین خوی شهرینده آنادان اولوبدور. حئکایه یازارلیغینا گنج406116_10151345535469105_1409465405_n یاشلاریندان باشلاییب و ۱۹۹۰-لی ایللرده ایلک گنجلیگیندن بری مختلیف درگی لرده گونئی آذربایجاندا تورک کیملیگی حاقدا چئشیدلی یازیلار یایینلاییب دیر. ایستانبول بیلیم یوردوندا تورک دیل و ادبیاتی بؤلومونده لیسانس آلدیقدان سونرا مارمارا بیلیمیوردوندا تورک دیلی اوزره تحصیلینی داوام ائدیب و بو گون بو بیلیم یوردوندا تورکولوژی اوزه رینه دکترا یاپماقدادیر.

    ۱٫ سیزجه میللی کیملیک قاورامی نی نئجه تانیملاماق اولار؟ بو قاورامین تاریخسل ائوریمی نه دیر و میللی کیملیک ایله ائتنیک کیملیگین فرقلری نه دیر؟

   ت.آ: بیر ائتنیک قروپ ائش زامانلی و ائش مکانلی اولاراق یاشامینی اؤز یؤنه دیم اؤزولونده بیرلیکده سوردورمه یه و اورتاق بیر توپلومسال اولکو اوغروندا بوتونلشمه “بیلینج” و “ایستنج”ینه اولاشدیغیندا- دؤولتله شیب بالفعل دوروما گلمه میشسه داخی- اولوسال کیملیگینی بیچیملندیرمیش اولور. دولایی سییلا دا یورد و اولکو بوتونلویو اولمایان توپلولوقلارین (ائتنیک قروپ) اولوسال کیملیگی ده اولوشمور؛ توپلولوق ایستر کؤچه ری-ائلات قیلیغیندا قالسین، ایستر شهرلی لشسین، آلت کیملیگیندن (اوغوشسال/ عائله وی و طایفا یاپیسیندان) سییریلیب بوتونسل و قاپسایی جی بیر کیملیک اولوشدورا بیلمیر.

میللی کیملیک بیر آنلامدا ائتنیک کیملیگین ائوریملشمه سییله اورتایا چیخیر. ائتنیک کیملیک ارک دیشی دوغال بیر کیملیک اولوب قان باغی و اورتاق کؤکن پایداسیندا آردزامانلی اولاراق بیچیمله نن بیر کیملیک دیر. اولوسال کیملیک ایسه بوتونلویله مدرن بیر آنلاییشین اورونو اولاراق و بیلینجلی موداخیله ایله اولوشان یاپای بیر کیملیک دیر. دولایی سییلا آردزامانلی بیر واراولوشسال اولغو اولاراق توپلومسال آنلاشما اوزه رینه قورولو، دولایی سییلا توپلومسال اؤزدشلیک ایلکه سینه دایالی دیر. ائتنیک کیملیک خودانباتی اولوشورکن، اولوسال کیملیک بیلینجلی و ارکلی (ایرادی) اولاراق بیر توپلومسال موداخیله سونوجو اورتایا چیخیر؛ دولایی سییلا ائتنیک کیملیک سئچیلمه دیگی حالدا اولوسال کیملیک بیر توپلومسال سئچیم سونوجو تؤره نر.

قیساجا ائتنیک کیملیک وارلیق (دورسال=static)، اولوسال کیملیک ایسه واراولوش (دئویمسل= kinetic و گلیشکن= dinamic) سورونسالیدیر.

هر ایکی کیملیکده ده دیل باشلیجا ائتکن ایکن، یئنه ائتنیک کیملیک آنادیلی اوزه رینه قورولو ایکن (یعنی یازی دیلی اولمازسا داخی دانیشیق دیلی یئترلییکن)، اولوسال کیملیگین اولوشماسی نین بیرینجی آشاماسی یازی دیلی نین و دولایی سییلا یازیلی کولتورون و ادبیاتین اولوشموش اولماسینا باغلی دیر. دانیشیق دیلی ایله یازی دیلی آراسینداکی باشلیجا آیریم دا یئنه بیرینجی نین دوغال سوره جده اؤزلویوندن کوتله طرفیندن اولوشموش اولماسینا قارشین، یازی دیلی نین لاپ دا بیلینجلی و یاپیمجیل اولاراق بیرتاخیم آیدین “ائلیت” طرفیندن یوغون بیر ارک سونوجو یارادیلمیش اولماسی دیر. بئله جه دیل سالت بیر توپلومسال آنلاشما آراجی اولماقدان، بیلیمسل و تاپولو (رسمی) قاوراملاری قارشی لایاجاق دوزئیه چاتمیش اولور و داها اؤنملی سی بو کی، دوغما یوردون ده ییشیک بؤلگه لری آراسینداکی “دوغما” آغیز (آلت لهجه/accen) فرقلیلیکلری اورتادان قالخیر و بوتون بؤلگه لرده بیر “اورتاق دیل” اولوشاراق توپلوما بوتونلوک قازاندیریلیر.

اولوسال کیملیک، قاپساییجی (جامع) و آییردائدیجی (مانع) اولماق باخیمیندان دا ائتنیک کیملیگه گؤره آیدینلیق قازانیر: واراولان توپلومون (خالقین) بوتون آلت بیلیملرینی (چرگه، کسیم، زمره، اؤبک، کومه لری) اؤز ایچینده باریندیرار، بوتون زامان دیلیملرینده قاپسایار؛ ائله جه ده تکجه کولتورل آلاندا قیسیدلی قالمادیغی و سییاسی، ایقتیصادی، مدنی آلانلاری دا قاپسادیغی اوچون داها آییردائدیجی بیر تانیم گتیرر.

اولوسال کیملیگین تاریخی کیملیک اولان ائتنیک کیملیکله اؤزده ش سانیلماسی یایغین بیر یانلیشلیقدیر و بیزده بیرچوخ یانلیش چؤزومله مه یه یول آچیر. اولوسال کیملیگی بوتونویله یئنی چاغین اورونو اولوب یئنی دن دوغوش (Renaissance)، توپلومون اؤزیؤنه دیمی، امت کیملیگینین اریشمه سی و بیرئی-توپلوم ایلیشکی سی نین یئنی دن تانیملانماسی کیمی سوره جلرین آردیندان و آنجاق فرانسیز دئوریمی سونراسی –حتی سون یوز ایلده- گرچکلشمیشدیر و بوتونویله مدرن بیر اولغودور؛ تاریخی بیر اولوس کیملیگیندن و بیلینجیندن سؤز ائتمک بیلیمسل اولاراق تملدن یانیلسامادیر.

آنجاق نه دنلی ائش زامانلی و چاغداش بیر اولغو اولسا داخی، اولوسال کیملیگین ائتنیک اؤزه یه دایاندیغی توپلوملاردا آردزامانلی نئجه لیک بیر آردیجیللیق دا قازانمیش اولور و بو آچیدان ایندیکی زامان دیلیمینده یاشاماقدا اولان ائلگون (خالق= people) ایله اولوس (میللت= nation) آراسینداکی بلیرگین تانیملاما دا ائله اولوسون –تکجه بوگونکو خالقی دئییل- گلمیش-کئچمیش بوتون اؤزده ش خالق وارلیغینی دا قاپسامیش اولماسیدیر. بئله جه اولوسال کیملیگه اؤتوکسل (تاریخی) بیر بویوت و زامانسال درینلیک ده آرتیریلمیش اولور. خالق بیچیمسیز بیر کوتله ایکن و داغینیق-تورلو چوخلوق ایکن، اولوس بیچیملی و دولایی سییلا قوروملو و اؤرگوتلو بیر وارلیق کیمی و تک بوتون چوخلوق اولاراق گؤزوکر.

۲٫ میللی کیملیگین دوشونسل و سوموت بویوتلاری سیزجه نه لردیر؟

ت.آ: اولوسال کیملیک باشدا “دیل بیلینجی”نین اولوشماسینا باغلیدیر. چونکو ایکی توپلولوغو بیر-بیریندن آییران باشلیجا دوغما و اؤزسل ائتکن دیلدیر. آنجاق بو دیل بیلینجلی اولاراق قوللانیلمادیغی و ایشله نیلمه دیگی سوره جه اولوسال کیملیک اولوشدورماز، بیر قبیله (بوی) دیلی کیمی سینیرلی قالار. بو دیل ایشله نینجه (قوللانیلینجا و پرداخت اولونجا) اورتاق سومود بیر وارلیق اولاراق کولتور اورتایا چیخار. ایشته “کولتور” (سؤزلو-یازیلی، مادی-معنوی اولسون)، ائورنسل اولان اویغارلیق (civilization) ترسینه اولوسالدیر. بو کولتور (سؤز کؤکنینه دیققت ائدین: «ارکین» دئمک)، بیتیریجی بیر “توپراق”آ گرک دویار. ایشته: یورد بیلینجی اولوشماسی و یوردداشلیق کیملیگی. بو یورددا یاشایان توپلوم “اورتاق بیلینجه” یعنی “بیرلیکده یاشاما دویغوسو”نا ائریشینجه اورتاق بیر یازغینی پایلاشماق اوچون دایانیشما ایچینده بو بوتونویله ائیلمسل (operational) بیر سوره جده اؤز سییاسی ایراده سی نی اورتایا قویاراق اؤزونو یؤنتمه باجاریغی قازانار. بو دایانیشما و ائیلملشمه نین دوغال اورونو “اولوس-دؤولت”دیر.

اؤتوک (تاریخ) ائتکنی ایسه اولوسا درینلیک بویوتونو قازاندیران اولغودور. میتولوژیک چاغداکی ائورنسل واراولوشسال ناغیللامالارلا باشلار. اؤزه للیکله قوچاقلاما (حماسه) تورونون اورتایا چیخدیغی بوی بیرلیگی (قبیله بیرلشمه له ری) دؤنه می نین آلاجاقارانلیغیندان کئچه رک دؤولتچیلیک دؤنه مینده رومانتیک و گئرچکچی ماهییتی ایله گرکن توپلومسال دویارلیلیق، اؤزگوون و اؤیسل (ذهنی) بیرلیکده لیک قایناغینی ساغلایار. اولوسو اورتاق گله جک اولکوسو اوغرونا ایندیکی زاماندا دایانیشما اؤزده شلیگی ایچینده ساخلایان ائتکن ده ائله بو اورتاق کئچمیش و کؤکدشلیکدیر.

۳٫ میللی کیملیگین بیرئیسل و توپلومسال یاشامدا ایشله وی نئجه اولابیلر؟

ت.آ: دؤولتلشمیش توپلولوقلاردا اولوسال کیملیک سوموکلشدیگی اوچون فورمالیته کیمی گؤرونه بیلر. آنجاق گئرچک بودور کی بو توپلوملار چوللارینی سودان چیخاریب و اؤزلرینی گووه نلی بیر آدایا سالدیقلاری اوچون بو اولوسال تالواسا و دالاشدان “فاریغ” اولموش دورومدادیر. اولوسلاشمامیش توپلوم، کیملیک چاتیشماسی ایچینده ایسه و رسمی کولتورله ده بوتونلشمه (ائنتئقراسیون) ایچینده دئییلسه، باسقیچی کولتورون ائتکی سییله آسیمیله ائدیلن ائتنیک کیملیگین یوزلاشماسی بیرئیسل آچیدان دا، توپلومسال آچیداندا قورخونج سونوجلار دوغورار: بیرئی اؤزگووه نینی ایتیرر، دیش دونیا ایله ایله دیشیم آراجی اولاراق دیله (ایستر آنادیلی اولسون ایستر باسقین دیله) حاکیم اولا بیلمه دیگی اوچون دوشونجه باغلاری سارسیلار؛ یئنه اؤزه للیکله دیل اوزه رینه قورولو اولان نقلی (اینسانی) بیلیملرده اولدوقجا باشاریسیز قالار؛ سونوجوندا ساده جه فنی و عقلی (پوزیتیو) بیلیملرده ایره لیله یه بیلدیگی اوچون بو توپلوم گئده رک مئخانیکله شر و اؤز یئرلی دوشونجه سینی اولوشدورماقدان عاجیز قالیب “آسالاق” (پارازیت) توپلولوق حالینا گلر و بئلنچی بیر توپلوم دا بوتون توپلومسال چورلوقلارین، آلیزلیقلارین چؤپویله دورومونا دوشر.

دیل-دوشونجه ایلیشکیسی دوشونولدویونده، دیلدن یوخسون قالان یا دا –ترسه ائییدیم دوزه نی اوزوندن- یاد دیله یووویانمایان و حاکیم اولانمایان بیرئی دوغالدیر کی آلغی و دوشونجه اوره دیمی اولاناغیندان دا بؤیوک اؤلچوده یوخسون قالار. بودا آنلاشما و آنلاتما اوزه رینه قورولو بوتون اردملرین قازانیلابیلمه مه سییله سونوجلاناراق مین بیر دولایی لی توپلو سورونا و چورلوقلار دوزوسونه یول آچار.

۴٫ میللی کیملیک نئجه سییاسی له شر و علت لری نه دیر؟

ت.آ: اولوسال کیملیک ذاتن سییاسیلشمه دن اؤزونه بیر دؤرد دووار آراسیندا قورونتویا و گووه نجه یه آلماسی اولاناقسیزدیر. بو گووه نجه –بلیرلی گلیشمیشلیک و گله جک بیرلیکده لیگی اینانجی و گووه نجی اولان ایره لی توپلوملاردا- یئرلی اؤز یؤنه دیمدن باشلایار دا آسالاق توپلولوقدان یا دا سؤمورگه دن قورتولوبان اؤز اورقانیزماسینی اولوشدورما آشاماسینادک گئده بیلر. اولوسال کیملیگین دؤولتلشمه سی منجه ان ببلیرگین بیچیمییله بیرئیسل اوره مه ایله قارشیلاشدیریلاراق سومودلاشدیریلا بیلر: نئجه کی بیر اورقانیزما میتوز بؤلونمه یادا آمیتوز و مایوز بؤلونمه قیلیغیندا آیریلیب اؤز دیریلیگینی سوردورورسه و نئجه بیر بیرئی اؤنونده-سونوندا “ائرگنلشدیگی” (بولوغا چاتدیغی) زامان حتی دوغما اولان اوغوشوندان (عائله) ئله بیر زامان آیریلیب باغیمسیز یاشام قورماغا حاقلی حتی دوغاسی گره یی “محکوم”دورسا، ائله جه ده بیر توپلوم “ائرگنلیک” چاغینا چاتینجا، اسکی بیریمیندن (ایستر اؤزونون اولسون، ایستر اؤگئی اولسون ایمپئرییا یادا سؤمورگه دوزه نیندن) آیریلیب ائوله نیب (دؤولتله شیب) باغیمسیز دیریلیگینی اولوشدورار. ترسی دورومدا ایسه باشی قاپازلی بیر قوجا-ائرگن خورلوغونا دوشمه سی قاچینیلمازدیر!

اولوسچولوق ایسه بو ائرگنلیک دؤنه مینین قاچینیلماز –آنجاق اؤته ری- گؤسترگه سی و دیشاووران ائنئرژی سی کیمی “گنجلیک سیزاناغی (جوشو)” ساییلیر.

بیر داها وورغولاییرام: بیر توپلولوغون اولوسلاشیب اؤز سییاسی بیریمینی قوروماسی اوچون الا دا محکوم و باسقی آلتیندا اولماسی گرکمز؛ ترسینه باشات (dominant) قونومدا اولان توپلوملار دا یئر آلدیقلاری گئن بیریملریندن “فراغت” ائدیب اؤز اولوس-دؤولت لرینی دوغوزورلار (بیر زامان کرلی-فرلی سؤمورگه دوزه نلری اولان فرانسا، بیریتانیا، ایسپانییا و بنزری اؤلکه لری کیمی). دئمک ایسته دیگیم بو کی، توپلولوموموز دیشسال بیر ائتکن باسقی سی آلتیندا دئییلسه داخی، بیر اولوسون دوغوشونون (ایستر اؤز اولاغان سوره سینده، ایستر آجیلی “سئزاریین”له) و واراولوشونون دوغال سونوجو “بیر ایچ ائتکن” اولاراق اورقانیزماسی نین اؤز قوزاسینی ییتیریب یئنی دن دوغوشو گره کسینیمی دیر. دیش ائتکن له ره تپکی سل بیر سووونما دئییل، اؤزلویونده ایچدن جوشما آکسییونئل بیر گلیشیم سوره جی ساییلمالی دیر…

۵٫ میللی کیملیک لر سیزجه سونا می ائرمکده؟

ت.آ:  یوخاریدا دا دئدیگیم کینی سون ۱۰۰ ایلده اؤز اولوس-دؤولتینی قورموش و اؤز کیملیگینی قوروملاشاراق قورونتو و گووه نجه آلتینا آلمیش توپلولوقلاردا ائله نظره گلیر کی اولوس کیملیگی یوخ اولماقدادیر. آنجاق منجه بو بیر یانیلسامادیر. بو اولوس لار ائرگنلیک چاغلارینی آشیب آرتیق پیشکین له شیب و “من” اولا بیلدیکدن سونرا، آتا میراثینی آلدیقدان سونرا بو سفر داها آرتیق “ائشید پایلاشیملی”  گلیر الده ائده بیلمک اوچون “اورتاقلیق”لار قورما آشاماسینا کئچه بیلمیشلر (بو اورتاقلیقلار دیققت ائدین کی تومویله ایقتیصادی شیرکتلشمه دیر). کوره سللشمه و اولوس اؤته سی بیرلیکلر (اتحادیه لر)، بو سوره جین دوغال داوامی در. اویساکی اؤز اولوسال کیملیگینی تثبیت ائتمیش اولان توپلولوقلاردا ائله دئییل. هله ده و سونرا هله ده بو ائوریملشمه سوره جی یاشاناجاق، بیریملر اؤز اؤزده ش بیچیمینه قوووشدوقدان سونرا یئنی دن ائشید و داها اؤزده ش بیر بیرلیکده لیک ایچینه گیره بیلرلر.

دئمک ایسته دیگیم: یاپای اولوس-دؤولتین (یعنی یابانچی دیش موداخیله لرله قوردورولموش اولان یالانچی و اویدوروق اولوس دؤولتلرین اولوس سوز دؤولتلرین یا دا چوخ اولوسلو تک دؤولتلرین) بوزوللاری نین اریمه سی بیزی یانیلتمامالی: بو اولای اؤزده ش اولمایان زوراکی بیرلیکلرین اریشیب (ذوب اولوب) یئنی دن دوغرو-دوغال قالیبلارا تؤکوله رک دوزگون بیچیملنمه سی سوره جی کیمی آلغیلانمالی دیر. دوغودا یاشانانلار بو یئنی دن قویومون (قالیبلاشمانین) گؤسترگه سی دیر.

اؤته یاندان اؤزگور دونیادا یاپای اولوسال کیملیکلره نه قدر ماراق دوشمکله ایسه، ترسینه دوغال ائتنیک کیملیک لره ماراق گئده رک آرتماقدا (اوتانتیک ائتنیک موزیک و یئمک کولتوروندن توتون دا اینجه صنعت ده یئرلیلیگین یئنی خام ماده لرینه دک.)

۶٫ کیملیگین توپلومسال حرکتلرده و سییاسال گوج الده ائتمه سوره جینده کی رولو نه دیر؟

ت.آ: توپلومسال حرکتلرده ان ایدئولوژیک اولانلاریندا دا، سییاسی ارکی اله کئچیرمک اوچون بیز-اونلار (اؤز-اؤزگه، بیزدن-دوشمن) آیریمی تانیملانماسی گرکلیگی یئنه بیر کیملیک تانیمینی گرکدیریر: دین-قاداقلی (محور) بیر حرکت دینسل کیملیک، جرگه سل (طبقاتی) بیر حرکت ایقتیصادی کیملیکلر، جینسیت حرکتلری جینسل کیملیک، اولوسال و ائتنیک حرکت لر ایسه اولوسال کیملیک اوزه رینه قورولور. دئمک هر توپلومسال حرکتین اولوشماسی نین باشلانغیج دجی (نقطه سی) ائله جرگه سل/دینسل/اولوسال/تورئیسل (جینسی) آچیدان سییاسی-توپلومسال کیملیگین بلیرلنمه سی و اورتاق پایدا آلینماسیندان کئچیر. گلیشمکده اولان بیر توپلومون بوتون قاتمانلاری و کسیملری ایچینه آلان ان قاپساییجی اوست کیملیگی قوشقوسوز “اولوسال کیملیک”دیر. سییاسی ارکین ان بیرینجیل (primary) بیچیمی اولان دؤولتلشمه ایسه آنجاق و آنجاق ایدئولوژی لر اوستو اولوسال سفربرلیک سونوجوندا گئرچکلیک قازانابیلر. سسلندیگی توپلومسال دابانین گئنیشلیگی گؤز اؤنونده آلیندیغیندا (یعنی بلیرلی بیر ایدئولوژیک کومه یا دا ایقتیصادی قاتمان دئییل ده ائیلمده “بیلینجلی توپلوم”ون بوتونو و پتانسیل اولاراق بوتون خالق کوتله سی)، بیر توپلوم اؤزوللو دؤنوشوم و یئنی دن بیچیملنمه اوچون ان یوکسک دوزئیده سفربر ائدیب حرکته کئچیره بیله جک اؤزگوج آنجاق “اولوسال دئوینیش”ده مؤوجوددور.

بو یئنی دن بیچیملنمه سوره جینده ایسه توپلومون آلت کیملیک سورونساللاری دا-اؤزه للیکله تورئیسل/جینسی، جرگه سل و اینانجسال کیملیک لر- ده اؤزلرینی دوغرولتماق اوچون سیرداشی اؤتوکسل بیر گیره­وه (تاریخی فرصت) یاخالامیش اولور…

۷٫ ایراندا تورک و فارس میللی کیملیک لری آراسینداکی چاتیشما هانسی بویوتلاری ایچه ریر؟

ت.آ: ایراندا تورک-فارس چاتیشماسی –یوخاریدا دئدیگیم کیمی اولوسلاشمانین سالت دیش ائتکنلرین دورتمه سی سونوجو رئاکسیونئل بیر تپکی دئییل، آکسییونئل بیر ایچ دؤنوشوم سوره جی اولدوغو گؤز اؤنونده بولوندورولورسا- هله پهلوی دؤنه مینده کی باسقی چی اوستونلوکچو سویچو دوزه نه گلیب چاتمامیشکن بئله ۱۹-جو یوز ایلده اورتایا چیخار: بیر یاندان قاجار اؤلکه سی نین چکیردک بیریمینی اولوشدوران آذربایجانین ایکی ایمپئرییا آراسیندا پارچالانماسییلا اورتایا چیخان بیر دیش ائتکن تشتتوتو (داغیشیم/ dispersion)، اؤته یاندان دا چوروک بیر ایمپئرییانین ییخیلیشیندان یوکسه له جک بیر اولوس-دؤولتین دوغوش سانجیسی اولاراق ایچ ائتکیله شیم لر. ایمپئرییا چاغی نین قاپانماسی نده نییله نئجه کی بیریتانییا ایمپاراطورلوغوندان اینگیلتره، عثمانلی ایمپاراطورلوغوندان تورکیه دوغدویسا، قاجار ایمپاراطورلوغو دا اؤلومه و چؤزونمه یه محکوم بیر وارلیق اولاراق دوغال بیر بؤلونمه ایله آذربایجان تورک جمهوریتی اولوس-دؤولتینی دوغورمالییدی. آنجاق دیش ائتکن لرین موداخیله سی بو سوره جی “بیج” بیر «نوزاد»ین تؤره مه سینه گتیریب چیخارتدی: دوغال بیر ائتنیک توپلولوغا دایالی اولمایان یاپای اولوس-دؤولت اولاراق ایران سؤزده اولوس-دؤولتی. بوتون سیخینتیلار دا بو یانلیش یاپیلانمادان دوغدو و بو اؤزده ش اولمایان دوزه نین باشیندا هانسی ایدئولوژی ائگه من اولارسا اولسون، سونوج یئنه عینی اولاجاق: اؤگئیلیک!

بو دوزن چؤزونولمه دیگی و یئنی دن یاپیلاندیریلمادیغی سوره جه و ایندیکی ییخیق چاتی آلتینداکی اؤزده ش کیملیک لرین اؤز بیریمینی اولوشدورمادیغی تقدیرده –ائگه من دوزن نه اولورسا اولسون- بو زوراکی بیرلیکده لیک چاتیسی آلتیندا تمل اینسان حاقلاری و دئموکراسی سورونو کسینلیکله سونوجا چاتا بیلمه یه جک دیر. آلت یاپیسال ماکرو سورون دوزه لمه دیگی زامانا دک، اوست یاپیسال میکرو سورونلار هئچ بیر زامان چؤزوله سی دئییل دیر.

۸٫ ایراندا/گونئی آذربایجاندا سیزجه میللی کیملیگین گؤسترگه لری و یا اساسلاری نه لردیر؟

ت.آ: ایراندا رسمی آنلاییش اولان فارس میللیتچیلیگی بوتونویله سانال و گئرچک دیشی ائتکنله ره دایانیر: “ایران اولوسو” دئدیکلری کیملیک نه دوغال بیر ائتنیک کیملیگه دایانیر (سوولاندیغی نین ترسینه فارس دئیه بیر ائتنیک قروپون دیش وارلیغی یوخدور)؛ نه دوغال بیر ائل دیلینه دایالی دیر (سون نئچه یوز ایلده آسیمیله ائدیلمیش ائتنیک و دینسل قروپلارین «آتادیلی» دورومونا گلیب، دانیشیق دیلی کیملیگی قازانمیش گؤرونسه ده فارس دیللی تاجیک دیلی اؤزولونده یاپای اولاراق سون مین ایلده تؤره نمیش بیر “یازی دیلی”دیر.) نه ده اؤزده ش بیر توپلوم سؤزقونوسودور (ائتنیک بلوچ ایله لور ایله کورد ایله گیلک ایله تورک ایله “فارس دیلی” قاتما توپلولوق، حتی تورک سویلو قروپلاردا آذربایجان تورکو ایله قاشقای و تورکمن بئله عینی “توپلومسال گلیشیمیشلیک” دوزئیینه، اؤزده ش بیر “توپلومسال یاپی”یا یییه دئییل لر.)

آیریجا اؤزده ش اولمایان دئوشیرمه توپلوملاردا گؤروله بیلدیگی طوردن گئرچک بیر اورتاق یاشام اولکوسو (گله جک بیرلیکده لیگی دویغوسو) کسینلیکله سؤز قونوسو دئییل دیر و رسمی سوولارا قارشین، کؤنوللو قاتیلیم ایله قورولموش بیر بیرلیکده لیک ده اورتادا یوخ، زوراکی و ارک دیشی بیر بیرلیک سوردورولور. حتی دین-مذهب ائتکنی نین ائتکین اولدوغو بیرسیرا توپلوملار کیمی بیر دینسل کیملیک اورتاقلیغیندان دا آرتیق سؤز ائدیله بیلمز. چونکو توپلومون شیعه کسیم دیشینداکی مرکزدن قاچان مذهب لری بیر یانا، تورک قیزیلباشلیغی ایله عجم شیعه لیگی آراسیندا ائورن گؤروشو اولاراق دا تمل آیریملار واردیر. پان ایرانیزم (توم ایرانچیلیق) اولکوسونون دایاندیغی “یوردبیرلیگی” و بیلینجینه دایالی اولان آنلاییش دا گئرچک دیشی دیر: ایران یورد کیملیگی دوغال بیر جغرافی کیملیک اولماییب، افسانه وی یورد آدی اولاراق دا اولدوقجا بلیرسیز، سییاسی یورد آدی اولاراق ایسه آنجاق ۲٫جی صفوی و قاجار سونراسیندا –اولوسلار آراسی اؤلکه آدی اولاراق ایسه آنجاق ۱۹۳۴دن ایشلکلیک قازانان- بلیرسیز و دایاناقسیز بیر آیامادیر.

قالدی کی اورتاچاغدا اوروقلارین (خاندانلارین) اولوشدوردوغو و اؤز آدلارییلا آنیلان دؤولتلری ده ائتنیک کیملیک لری و قوپوق ماهییتلرینه باخمایاراق تک بوتون بیر ایران دؤولتچیلیگی اولاراق آلغیلاماق دا گئرچکلیکدن اولدوقجا ایراقدیر.

گونئی آذربایجانداکی اولوسال کیملیک ایسه دوغرودان دوغرویا ایکی دوغال کیملیک اولاراق دیل بیرلیگی ائتکنینه و یورد بیرلیگی وارلیغینا دایالی دیر. اؤته کی تورک توپلولوقلاریندان داها آیریجالیقلی اولاراق عرب-فارس کیملیک لرییله داها یاناشیق و ایچ-ایچه یاشادیغی اوچون ده اولوسال دیل بیلینجی چوخ داها یوکسک دوزئیده دیر.

بوتون رسمی پوزغونچولوقلارا باخمایاراق گونئی آذربایجاندا توپلومسال بیرلیکده لیک دویغوسو اولدوقجا گوجلو اولوب حتی سینیر اؤته سینه ده داشماقدادیر. بو توپلومسال بیرلیکده لیگین اولوشماسیندا و برکیشمه سینده –اولوسال ایچه ریکدن یوخسون اولدوقلاری وارساییلسا داخی، ۲۰-جی یوزایلین باشلارینداکی آنایاسال دئوریملر (مشروطه و آزادیستان حرکتلری)، هابئله آذربایجان میللی دئموکرات ترپه نیشی نین وارلیغی بؤیوک قاتقیدا بولونموشدور…

 

اؤیرنجی سسی:سوندا ده یرلی واختینیزی بیزه آییردیغینیز اوچون یئنه ده اؤز تشککوروموزو بیلدیریریک.

ت.آ: منده بو یارارلی گیریشیمینیزدن دولایی گنج و گلیشکن دوشونجه دوستلاریمیزدان تشککور ائدیرم.

ایضاح: بو سؤیله شی لاتین الیفباسیندا آپاریلمیشدیر کی اؤیرنجی سسی دوشرگه سی وریندن عرب الیفباسینا کؤچورولوبدور.

تاریخ: ۱۵/۱/۲۰۱۳

 

 

Social Share Toolbar
پست الکترونیکی ما

info@oyrenci-sesi.info